YÖKDİL
YÖKDİL’de bilinmeyen bir kelimenin anlamı bağlamdan nasıl çıkarılır?
Bir araştırma metninde bilmediğin bir fiile denk geldiğinde önce ölçülen şeyi bul. Değerler hangi yönde değişiyor? Ardından fiile Türkçe bir karşılık öner ve cümleye geri yerleştir.
Bir deneyden kısa bir örnek
At the start of the survey, 80 households agreed to record their weekly water use. Over the next six months, participation dwindled. By the final week, only 18 households were still sending in their records.
Başta 80 hane su tüketimini kaydetmeyi kabul etmiş. Son hafta kayıt gönderen yalnızca 18 hane var. İki sayı arasındaki fark açık. Asıl soru, bu azalmanın neyi anlattığı.
Fiilin öznesini bul
Dwindled fiilinin öznesi participation, yani katılım. Metin su tüketimi hakkında olduğu için “su kullanımı azaldı” diye düşünmek kolay. Oysa burada verilen 80 ve 18 sayıları litre miktarlarını değil, katılımcı haneleri sayıyor.
Over the next six months değişimin bir zaman aralığına yayıldığını belirtiyor. Only 18 ifadesi de katılımın başlangıca göre düşük kaldığını vurguluyor. Bu bağlamda dwindled için “giderek azaldı” diyebiliriz. Sayılardan değişimin yönünü çıkarıyoruz. “Yavaş yavaş veya giderek azalmak” anlamını ise fiilin kendisi taşıyor. Ara haftalardaki katılımcı sayıları verilmediği için her hafta kaç kişinin ayrıldığını bilmiyoruz.
Tahminini cümleye geri koy
“Sonraki altı ay boyunca katılım giderek azaldı.” Böyle okuyunca hem başlangıç sayısı hem son haftadaki kayıt sayısı anlamlı kalıyor. “Katılım ertelendi” dersen daha ilk hafta hanelerin araştırmaya katıldığı bilgisiyle bağlantıyı kaybedersin.
Aynı fiili başka bir özneyle oku: Food supplies dwindled during the winter. Burada azalan şey katılımcı sayısı değil, yiyecek stokları. Yeni kelimeyi çalışırken yanına öznesiyle birlikte bir örnek yazmak, onu ilk gördüğün konuyla sınırlı hatırlamanı önler.