App Store’da yakında
← Çalışma notları

Araştırma

100 çeviri sorusunda yanlış şıklar anlamı nasıl değiştiriyor?

Bir bataklığın toparlanmasıyla kıyıda otların yeniden büyümesi aynı döneme denk gelebilir. Bunu “Otlar büyüdüğü için bataklık toparlandı” diye çevirirsen, cümleye bir araştırmacının ayrıca kanıtlaması gereken bir iddia eklersin. Gramerika soru bankasında karşılaştığımız bir yanlış şık tam olarak bunu yapıyor. İngilizce metinde iki olayı birbirine bağlayan sözcük while.

İngilizceden Türkçeye 50, Türkçeden İngilizceye 50 çeviri sorusu seçtik. Her soruda önceden belirlenmiş bir yanlış şıkkı inceledik. 100 yanlış şıkkın 26’sında ayırt edici fark, iki fikir arasındaki ilişkinin değişmesiydi. Bu 26’nın 16’sı İngilizceden Türkçeye, 10’u Türkçeden İngilizceye örneklerden geldi.

Hangi farktan kaç tane çıktı?

Her yanlış şık için öğrencinin o seçeneği elemesine tek başına yetecek bir ana fark kaydettik. Örneğin miktar grubuna sayıların yanında bazı / bütün gibi kapsam farklarını, zaman grubuna tarihin yanında olayların sırasını da aldık.

Birincil fark İngilizceden Türkçeye Türkçeden İngilizceye Toplam
Cümleler veya fikirler arasındaki ilişki 16 10 26
Diğer anlam veya yapı farkı 8 14 22
Özne ve roller 8 6 14
Olasılık, kesinlik veya gereklilik 7 7 14
Miktar, kapsam veya karşılaştırma 7 6 13
Zaman ve sıralama 4 7 11
Toplam 50 50 100

“Diğer” satırındaki 22 örnekte sözcüğün anlamı, bir ayrıntının eksilmesi, yeni bilgi eklenmesi veya dil bilgisi gibi farklı gerekçeler var. Örneğin 52. kayıtta kano ve kutular korunuyor, ama kutuların güverteye sabitlendiği bilgisi kayboluyor.

Şıklar birbirine benzediğinde neye bakabilirsin?

Kimin kimi etkilediğine bak. 40. kayıtta nadir saha kayıtlarını dijitalleştirme planı, halkın kayıtlara erişimini genişletecek. Yanlış şıkta halkın erişimi planı genişletiyor. Plan, erişim ve genişletmek iki şıkta da mevcut. Kısa bir “Neyi ne genişletiyor?” sorusu yön değişikliğini gösteriyor.

Sayıyı veya grubu parmağınla kapatıp tekrar oku. 14. kayıttaki several regional museums ifadesi birkaç bölgesel müzeden söz ediyor. Yanlış şık bunu “bölgesel müzelerin çoğu” diye aktarıyor. Kaç bölgesel müze bulunduğunu bilmiyoruz. Birkaç müzenin program başlatmış olması çoğunluğun aynı şeyi yaptığını göstermez. 100. kayıtta aynı kontrolü sayı yerine sıklığa uygulayabilirsin. Usually yerine always yazıldığında istisnalara yer kalmıyor.

Seçim hakkını bul. 22. kayıtta internet erişim engelini belgeleyen adaylar evraklarını şahsen teslim edebilir. Yanlış şıkta aynı adaylar şahsen teslim etmek zorunda. “Şahsen teslim etmek şart mı?” sorusunu iki çeviriye de sor. İlki böyle bir şart koymuyor, ikincisi koyuyor.

Tarihleri ve olayları düz bir çizgiye yerleştir. 70. kayıtta iki İngilizce şıkta da arşiv odası, sıcaklık artışı ve hatalı kalibre edilmiş sensör var. Birinde tarih September 14, diğerinde September 15. Türkçe cümlede 14 Eylül yazıyor. Uzun yan cümlenin çevirisini baştan sona tartışmadan bir şıkkı eleyebilirsin.

Bu sayımı nasıl yaptık?

22 Kasım 2026 tarihinde Gramerika’nın 12.241 kabul edilmiş soruluk bankasında İngilizceden Türkçeye 435, Türkçeden İngilizceye 422 çeviri sorusu bulunuyordu. Bu iki havuzdan eşit sayıda soru aldık. Seçimde konulara, cevap harflerine veya seçeneklerin metnine bakılmadı.

Seçimi yeniden yapmak için her yönde soru kimliklerini UTF-8 ile kodla, her kimliğin SHA-256 özetini hesapla ve özetleri küçükten büyüğe sırala. İlk 50 kimliği al. Ardından her sorunun dört yanlış şıkkı için, örneğin A şıkkında, soru_kimliği|A metninin SHA-256 özetini hesapla. En küçük özete sahip yanlış şık incelemeye girer. CSV’de önce İngilizceden Türkçeye örnekler, ardından ters yöndekiler aynı seçim sırasıyla yer alıyor.

Sınıflandırmada seçilen şık için bankada kayıtlı Türkçe çözüm gerekçesini esas aldık. Gerekçedeki ayırt edici değişimi yorumlayarak tek gruba yazdık. Bir şıkta birden fazla fark varsa ikinciyi ayrıca saymadık. Örneğin 75. kayıtta hem yıl hem işi yapan kişi değişiyor. Tabloda bu kaydı zaman başlığında saydık, ikinci farkı dosyada belirttik. Bu tür seçimler kategori toplamlarını etkileyebilir.

Sayılar bu 100 şıkkın özelliklerini anlatıyor. Diğer yanlış şıkları, öğrencilerin hangi şıkkı işaretlediğini veya ÖSYM sınavlarındaki dağılımı ölçmedik. Kayıtları tek tek görmek için soru kimliğini, seçilen harfi, kategoriyi ve kısa gerekçeyi içeren dosyayı indirebilirsin. 100 kaydın sayım tablosu (CSV)